archiveren | Sri lanka 2014 RSS voor deze sectie

Get lucky!

Kandy, 5 februari 2014

Met rappe stemuithalen in een microfoon wordt in bijna elke straat de lotto gespeeld en speelkaarten verhandeld. Talloze in patronen gedrukte cijfers verleiden veel mensen hun lot te bestemmen. Het lot van enkele bedelaars, die ter zijde neerstrijken is minder florissant. Hun kleding is vervet en vervuild, hun blik teneergeslagen. We delen zoete broodjes uit, samen met een Singalese vrouw. De keerzijde van de opkomende welvaart: prijsstijgingen en een toenemende sociale ongelijkheid.

Ella

Ella, 7 februari 2014

Ella is een voor de toeristen gebouwde miniatuurstrip in een bergachtige omgeving, met enkele winkeltjes, restaurants en kleine hotels. We bereiken het plaatsje per trein en vinden een mooie overnachtingsplek. We verkennen het gebied. Een pittige klim wordt beloond met een ver uitzicht. De bergen lijken met groen fluweel overtrokken. Tamils plukken bladeren op de theeplantages. Net over het middaguur meander ik per mountainbike over de smalle wegen naar beneden de diepte in. Een oude Indiase vrachtauto parkeert langs de weg. De bestuurders eten rijst, ze zwaaien. Een restant belandt in de berm, waar een aantal apen al gretig wacht. Ook enkele zwerfhonden doen een hap naar de rijsttafel. Het wordt druk langs de weg. Een paar kilometer verder staat opnieuw een grote bus geparkeerd. Erlangs een grote aluminiumketel met rijst, op een groot vuur gekookt. Ook hier primaten die belangstellend toekijken. Even later tilt een man zijn sarong omhoog en doet aan de overkant in de berm zijn gevoeg.

Image

DSC01264

De sterke arm

Tangalle, 7 februari 2014

De reveille van de streekpolitie op het uitgestrekte sportveld van Ella is potsierlijk. Zwaar geüniformeerd en gewapend marcheren de agenten voor- en zijwaarts, gedirigeerd door een bulderend commando, dat over het complex galmt. In de vroege ochtend vertrekken we per  ’s werelds goedkoopste personenauto, een Indiase Tata Nano, naar Tangalle, een plaatsje aan de zuidkust. Onderweg kleuren verkiezingsposters het straatbeeld. Een oude lijnbus schiet over de weg en snijdt gevaarlijk voorlangs. Mannen hangen buiten de deuropening van het gevaarte. Door de snelheid lijken de bussen te kapseizen in het voorbijgaan. Er wordt gezegd dat de buseigenaren over goede politieke contacten beschikken en zich alles permitteren. De wind trekt flink aan en brengt verkoeling. Bij aankomst rollen de golven van de Indische oceaan woest over het strand, op de plek waar in 2004 de tsunami de nodige verwoestingen aanrichtte. Het contrast met de door ons betrokken ecohut met rustiek comfort kon niet groter zijn.

DSC01340

DSC01336

 

 

Tangalle

Tangalle, 9 februari 2014

Een lome landerige dag. De hele stad is afgezet met militairen, die allemaal een kalashnikov schouderen. Op iedere hoek van de straat een soldaat. Uit verveling zien we er één een meterslange varaan in het nabijgelegen troebele water voeren. De beveiliging is opgezet voor de komst van de president, die we per helikopter horen binnenvliegen. Voor de campagne blijft hij een tweetal dagen in Tangalle. Een notaris lacht, als we zijn buitenkantoor voorbij lopen. Een typemachine staat op zijn bureau. Ceylon Today bericht vandaag over het toenemend aantal echtscheidingen: van de huwelijken strandt 38%. Achter dit cijfer schuilt de vrouwenemancipatie. De betekenis van de famillie neemt door de welvaart sterk af. Vrouwen vinden een baan en zijn niet meer afhankelijk van manlief of de ouders. Het taboe van scheiden wordt doorbroken. Zoals bij ons in de jaren ’70.

DSC01424

.

Galle

Galle, 11 februari 2014

Er is volop leven in het stadje. Er wordt getraind in het cricketstadion. Vlakbij wordt een schooldag met militaire discipline muzikaal luister bijgezet.Chaos en drukte in het verkeer. Stoplichten zijn er nauwelijks. In Sri Lanka valt men op de drukke kruispunten terug op het arbeidsintensieve ambt van verkeersregelaar. We bezoeken een door de overheid gereguleerd winkelcentrum, waar plastic rommel uit India en China verdiepingenhoog is opgetast. In een hindoetempel laten vrouwen kokosnoten ritueel uiteenspatten. Het oude stadsdeel toont even verderop de koloniale sporen van de Hollanders: de stadsmuren en de villa’s, waarvan de bouwstijl ontleend is aan de rijkere Singalezen en de Arabieren: stadsvilla’s met een veranda en grote zuilen aan de voorkant en een grote binnenplaats. We aanschouwen de Nederlands Hervormde kerk uit 1755. Op een bordje is te lezen dat er 188 Nederlands lid waren, elk met een eigen kerkstoel, die door een slaaf  bij iedere mis de kerk in werd gedragen. Tegenwoordig worden veel panden door buitenlanders opgekocht en opgeknapt. Er zijn veel juweliers en op nieuw kapitaal gerichte winkels. Op sommige plekken is de sfeer opdringerig. Bij het gemeentehuis zien we de Mosquito Control Unit. Als de avond valt klinkt in de moslimwijk de oproep tot het gebed.

 

DSC01427

 

 

Colombo

Colombo, 12 februari 2014

Het treinstation van Galle lijkt op een bijenkorf: drukte en gedoe. We stappen in een oude trein met plafondventilatoren, die ons in enkele uren naar de hoofdstad zal brengen. Een mensenmassa stuwt de trein in. Eenmaal op weg spoeden passagiers zich naar de gangpaden. Verkopers met fruit op het hoofd en gouden kettingen aan de hand zetten een keel op, terwijl ook zij een weg door de coupés forceren. Een oude blinde man voert aan de hand van zijn dochter een relaas en houdt zijn hand op. Bij ieder station stappen er nieuwe handelaren in de trein: meestal met drank of snacks van deeg. De route volgt de kustlijn. Krottenwijken schieten aan ons voorbij. Ze vallen in het niet bij het oogverblindende strand, de palmbomen en de zon, iets verder naar de einder. Een jonge vrouw geeft haar baby de borst, terwijl mensen met een staanplaats in de verdrukking raken. Bij aankomst in Colombo persen nieuwe passagiers zich de trein in, terwijl wij, die toch graag naar buiten willen, geen kans krijgen de bagage te grijpen en uit te stappen. Uiteindelijk werpt één jongen zich voor ons op en lukt het met voorzichtig geweld alsnog de trein te verlaten. Handkarren staan klaar op het perron. Oude verrotte treinen op het station vormen een contrast met de digitale aanduidingen in de aankomsthal van Colombo. Het land schakelt over vele snelheden: van schrijnende armoede tot peperdure luxe.

DSC01578

Tastbaar verleden

Colombo, 13 februari 2014

In een oorverdovende kakofonie van straatgeluiden proberen we een doorgang te vinden in de Keyzerstraat, midden in het beruchte Pettahkwartier. Hoog tempo, voortdurende hectiek en uitbundige kleuren. Open markten, straatlengten lang. Het is een komen en gaan van oude vrachtwagens, driewielers en mannen die bezweet een vracht op de schouder torsen en door het verkeer loodsen. Ook het Dutch Periode Museum ligt in het Pettahkwartier. Binnen zien we alledaagse objecten uit de 17e eeuw, vazen van de VOC, zilveren bestek en meubilair uit de Nederlands-koloniale periode. We bekijken grafstenen van overleden Nederlanders uit die tijd. De grafspreuken zijn door VOC-officials in steen gehakt. Het voelt heel dichtbij. De zeeroutes van de Hollanders zijn op een metershoge landkaart ingetekend. In een vitrine liggen munten die door de VOC in omloop zijn gebracht, met goedkeuring van de Nederlandse Staten Generaal, die de totstandkoming van een VOC met een monopoliepositie had gestimuleerd: dat was overzichtelijk. De werknemers van de compagnie sloegen uiteindelijk aan het muiten en maakten zich schuldig aan het illegaal verhandelen van overzeese producten, wat uiteindelijk tot de ondergang van de onderneming leidde.De lommerrijke straten van Sri Lanka zijn een erfenis van de Hollanders, die de huiseigenaren ter verfraaiing van het straatbeeld, verplichtten om bomen voor hun woning te planten. Het niet nakomen werd gestraft.

DSC01486

 

Dutch Hospital

Colombo, 13 februari 2014

Op het binnenhof van het Dutch Hospital, door de Hollanders in de 18e eeuw gesticht, zijn terrassen geplaatst, klinkt dance en heeft het bedienend personeel het druk met het uitserveren van cocktails en gerechten. Het complex is volledig gerenoveerd, mooi, tegen de achtergrond van de verlichte glazen cilinders van het WTC, die bij het vallen van de schemer torenen op de achtergrond. Weinig is nog origineel aan het oorspronkelijke hospitaal. Er zijn restaurants gevestigd en een winkelgalerij, volgens westerse prijzen in een westerse setting. Niet ver ervandaan liggen zwervers op straat.

Afbeelding

Dutch Burghers

Colombo, 13 februari 2014

De afstammelingen van de Nederlanders uit het koloniale Ceylon, nu nog zo’n 20.000 in getal, worden de Dutch Burghers genoemd. Je ziet ze af en toe in het straatbeeld: blanke huid en lichte ogen. Ze vormen een eigen gemeenschap, nog altijd in een bevoorrechte positie. In een boekhandel ontdekken we een in 2012 uitgegeven boek: “A taste of Sugar & Spice, Cuisine of the Dutch Burgher Huisvrouw in Olde Ceylon.” een prachtig in Nederland nog onbekend werk, gebaseerd op een manuscript uit 1770 en geschreven door een Dutch Burgher. Vreemde mogendheden, in het bijzonder de Portugezen en de Nederlanders, lieten hun culinaire sporen achter op het eiland, wat resulteerde in een mix van invloeden. Dat uitgerekend de Hollanders met hun vlakke smaak van knollen en aardappelen bepalend zijn geweest voor het ontstaan van de rijk geschakeerde keuken van Sri Lanka, is bijna onvoorstelbaar. Ze importeerden de kruiden uit Batavia en brachten hun gerechten ermee op smaak. De beter gesitueerde Singalezen namen de gebruiken over.

De Hollanders introduceerden de pannenkoek, de frikadel, in de 17e eeuw nog rond van vorm, lomprijst, smoor (stoofvlees), doopvisch (gekookte vis met eieren) en zuinige koekjes. Al snel wist de Nederlandse huisvrouw de rijke zoete Portugese traditie van gebak te ontdekken en toe te passen. Intussen werd de frikadel razend populair op het eiland en droeg zo bij aan de lokale kookkunst. Nog altijd zijn vele gerechten uit die tijd in het straatbeeld te vinden.
De omschrijving van de Nederlandse man uit de koloniale periode laat weinig aan de verbeeldingskracht over: “They began their day with tobacco and gin and ended it with gin and tobacco.” Tussendoor werd wijn gedronken. De Dutch huisvrouw adopteerde de zoete oliebollen en beignets uit de Portugese keuken. De VOC wierf ook personeel in naburige Europese landen. Niet alle werklieden waren van Nederlandse komaf. Ook dit bracht nieuwe invloeden in de keuken met zich mee.

De Hollandse kerels kwamen moeilijk aan de vrouw. Geen dame uit Nederland durfde de overtocht te maken, met uitzondering van de vrouwen die al met een lid van de compagnie waren getrouwd. Uiteindelijk huwden de mannen de dochters van de gemengde relaties van Portugezen met de inlandse vrouwen. Dit had gevolgen voor de Nederlandse taal. In de keuken werd in toenemende mate Portugees gesproken. De nieuwe echtgenotes waren weinig gecharmeerd van de grof gebekte taal der Lage Landen. Zij verkozen het zwoele Portugees. Nog vóór de Engelsen de macht grepen, werd het Nederlands door het Portugees, of het Portugees-creools, verdrongen. Uiteindelijk brachten de Engelsen onze vaderlandse taal de genadeklap toe, door die te verbieden.  Sinds de Engelse periode is het Engels de moedertaal van de Burghers.

Afbeelding

Afbeelding