Deniyaya
Deniyaya, 1 februari 2014
We lopen over een rotsachtig pad, dat slingert van het terrein van ons verblijf tot aan een kruising in de rijstvelden. Enkele mannen staan op een houten steiger. Anderen sjouwen bouwmateriaal op hun schouder. Lieftallige houten huisjes zijn amper zichtbaar tussen het gebladerte. Kinderen roepen en wuiven. We maken een lange klim naar een tempel. Onderweg toont de natuur zich in alle pracht. Dorpsbewoners, gewikkeld in een sarong, lopen op blote voeten een heuvel op. Bij alle mensen breekt een glimlach door in het voorbijgaan. Het toerisme is nog pril, de irritatie nog ver. Alles lijkt hier in evenwicht. Apen geven een acrobatische voorstelling op het tempelcomplex. We zien een lange rij van mensen, die hand aan hand bakstenen aan elkaar doorgeven voor een aanbouw van het bestaande tempelgebouw. Ieder jaar is er een vergelijkbaar ritueel, om elkaars betrokkenheid en verbondenheid te tonen. We lopen verder naar het hart van Deniyaya. Het is verbazingwekkend dat een plek nabij het regenwoud zoveel activiteit ontwikkelt. Er wordt druk handel gedreven, van in kleine van hout vertimmerde winkeltjes, tot moderne grote bankfilialen. De thee-industrie brengt veel geld. We wisselen een flinke stapel bankbiljetten in een bankfiliaal. Binnen regeert de moderne tijd van glas, staal en marmer. Westers popmuzikaal behang, maar niet lang: de stroom valt uit. Ook hier vele administratieve handelingen, net als het hand in hand doorgeven van de bakstenen: vele handen komen eraan te pas. Overal zien we mannen in een gesprek de typische wiegende hoofdbeweging maken.
Kandy
Kandy, 3 februari
Opnieuw per auto met chauffeur, dit keer naar Kandy. Over smalle wegen, waar het tegemoetkomend verkeer vraagt om een timmermansoog bij het passeren op grote hoogte.Vele wegen worden geasfalteerd, wat in ons geval tot opstoppingen leidt. De overheid timmert behoorlijk aan de weg. Als we stilstaan klimmen apen langszij.Kandy is een levendige stad rondom een groot meer als rustpunt.
Independence day
Kandy, 4 februari 2014
Op 4 februari 1948 werd het voormalige Ceylon ontgrendeld naar onafhankelijkheid, een jaarlijkse feestdag. De bevolking van Sri Lanka is nationalistisch en chauvinistisch. Boeddha en de president worden geëerd en geprezen. Overal vlaggetjes in de nationale kleuren. De media en het politioneel apparaat zijn niet onafhankelijk. De president heeft veel macht. Er is een cultus van persoonsverheerlijking, zoals het een goede socialistische republiek betaamt. Toch zijn er binnenkort regionale verkiezingen. Het westen heeft met het regime nog een rekening te vereffenen: een VN-resolutie is in voorbereiding. Met terugwerkende kracht moet rekenschap worden gegeven van de vele burgerslachtoffers van de oorlog. Intussen helpt India de verdreven tamils in het noorden met de herhuisvesting. Van de tweespalt die het land decennialang gevangen hield, is verder weinig te merken. Bij de grote tempel in Kandy is wel nog steeds militaire bewaking en strenge controle bij de ingang. In 1998 sloeg een zelfmoordaanslag van een tamiltijger een behoorlijk gat in het inmiddels door Unesco tot werelderfgoed bestemd complex. Duizenden mensen met een lotusbloem in de hand, brengen hier vandaag een bezoek. We raken verdrongen in een kolkende mensenmassa, die zich voortbeweegt over de trappen in het hart van het bouwwerk, waar de bloemen als offer voor Boeddha worden achtergelaten.
Semsonite
Kandy, 4 februari 2014
Drukke markten met lastige mannen die aankleven. Een blik op de handelswaar ontlokt meteen een op je roepen. We zien de meest komische kopieën van dure westerse merken: original! We kennen de taferelen: ieder land heeft zijn eigen variant. Inmiddels noodzaakt mijn hoeveelheid aangeschafte prullaria de aankoop van een nieuwe trolley. Voor twaalf euro! Ik ben blij met de aanwinst, maar weet nog niet dat bij een aankomende treinreis alleen het handvat zal overblijven en de koffer onder het gewicht zal bezwijken.
Get spicy!
Kandy, 5 februari 2014
Vingers priemen in een bord en brengen het eten rap naar de mond. In de kleinere eettentjes wordt met de hand gegeten. Meestal is er een kraan en een wasbak in de buurt, waar de handen kunnen worden gewassen. Gerechten zijn er verkrijgbaar voor omgerekend een euro. In de centraal gelegen restaurantjes ligt het prijspeil hoger en wordt met bestek getafeld. In bijna iedere straat zijn er winkeltjes met kubussen van glas, gevuld met kleurrijke specerijen. Kruiden als eerste levensbehoefte om de dagelijkse rijst op smaak te brengen. Alle gerechten worden kleurrijk overstrooid. De smaak is verrukkelijk, maar brandend scherp. Veel gangen worden geserveerd met talloze schaaltjes gekruide bijgerechten: groenten, deeg, vis, kip, salade en manok. De kleuren draaien voor de ogen. ‘What about your spicelevel?” is een veel gehoorde vraag. Het voedsel is puur, vers en gezond.
Get lucky!
Kandy, 5 februari 2014
Met rappe stemuithalen in een microfoon wordt in bijna elke straat de lotto gespeeld en speelkaarten verhandeld. Talloze in patronen gedrukte cijfers verleiden veel mensen hun lot te bestemmen. Het lot van enkele bedelaars, die ter zijde neerstrijken is minder florissant. Hun kleding is vervet en vervuild, hun blik teneergeslagen. We delen zoete broodjes uit, samen met een Singalese vrouw. De keerzijde van de opkomende welvaart: prijsstijgingen en een toenemende sociale ongelijkheid.
Ella
Ella, 7 februari 2014
Ella is een voor de toeristen gebouwde miniatuurstrip in een bergachtige omgeving, met enkele winkeltjes, restaurants en kleine hotels. We bereiken het plaatsje per trein en vinden een mooie overnachtingsplek. We verkennen het gebied. Een pittige klim wordt beloond met een ver uitzicht. De bergen lijken met groen fluweel overtrokken. Tamils plukken bladeren op de theeplantages. Net over het middaguur meander ik per mountainbike over de smalle wegen naar beneden de diepte in. Een oude Indiase vrachtauto parkeert langs de weg. De bestuurders eten rijst, ze zwaaien. Een restant belandt in de berm, waar een aantal apen al gretig wacht. Ook enkele zwerfhonden doen een hap naar de rijsttafel. Het wordt druk langs de weg. Een paar kilometer verder staat opnieuw een grote bus geparkeerd. Erlangs een grote aluminiumketel met rijst, op een groot vuur gekookt. Ook hier primaten die belangstellend toekijken. Even later tilt een man zijn sarong omhoog en doet aan de overkant in de berm zijn gevoeg.
De sterke arm
Tangalle, 7 februari 2014
De reveille van de streekpolitie op het uitgestrekte sportveld van Ella is potsierlijk. Zwaar geüniformeerd en gewapend marcheren de agenten voor- en zijwaarts, gedirigeerd door een bulderend commando, dat over het complex galmt. In de vroege ochtend vertrekken we per ’s werelds goedkoopste personenauto, een Indiase Tata Nano, naar Tangalle, een plaatsje aan de zuidkust. Onderweg kleuren verkiezingsposters het straatbeeld. Een oude lijnbus schiet over de weg en snijdt gevaarlijk voorlangs. Mannen hangen buiten de deuropening van het gevaarte. Door de snelheid lijken de bussen te kapseizen in het voorbijgaan. Er wordt gezegd dat de buseigenaren over goede politieke contacten beschikken en zich alles permitteren. De wind trekt flink aan en brengt verkoeling. Bij aankomst rollen de golven van de Indische oceaan woest over het strand, op de plek waar in 2004 de tsunami de nodige verwoestingen aanrichtte. Het contrast met de door ons betrokken ecohut met rustiek comfort kon niet groter zijn.
Tangalle
Tangalle, 9 februari 2014
Een lome landerige dag. De hele stad is afgezet met militairen, die allemaal een kalashnikov schouderen. Op iedere hoek van de straat een soldaat. Uit verveling zien we er één een meterslange varaan in het nabijgelegen troebele water voeren. De beveiliging is opgezet voor de komst van de president, die we per helikopter horen binnenvliegen. Voor de campagne blijft hij een tweetal dagen in Tangalle. Een notaris lacht, als we zijn buitenkantoor voorbij lopen. Een typemachine staat op zijn bureau. Ceylon Today bericht vandaag over het toenemend aantal echtscheidingen: van de huwelijken strandt 38%. Achter dit cijfer schuilt de vrouwenemancipatie. De betekenis van de famillie neemt door de welvaart sterk af. Vrouwen vinden een baan en zijn niet meer afhankelijk van manlief of de ouders. Het taboe van scheiden wordt doorbroken. Zoals bij ons in de jaren ’70.
.
Galle
Galle, 11 februari 2014
Er is volop leven in het stadje. Er wordt getraind in het cricketstadion. Vlakbij wordt een schooldag met militaire discipline muzikaal luister bijgezet.Chaos en drukte in het verkeer. Stoplichten zijn er nauwelijks. In Sri Lanka valt men op de drukke kruispunten terug op het arbeidsintensieve ambt van verkeersregelaar. We bezoeken een door de overheid gereguleerd winkelcentrum, waar plastic rommel uit India en China verdiepingenhoog is opgetast. In een hindoetempel laten vrouwen kokosnoten ritueel uiteenspatten. Het oude stadsdeel toont even verderop de koloniale sporen van de Hollanders: de stadsmuren en de villa’s, waarvan de bouwstijl ontleend is aan de rijkere Singalezen en de Arabieren: stadsvilla’s met een veranda en grote zuilen aan de voorkant en een grote binnenplaats. We aanschouwen de Nederlands Hervormde kerk uit 1755. Op een bordje is te lezen dat er 188 Nederlands lid waren, elk met een eigen kerkstoel, die door een slaaf bij iedere mis de kerk in werd gedragen. Tegenwoordig worden veel panden door buitenlanders opgekocht en opgeknapt. Er zijn veel juweliers en op nieuw kapitaal gerichte winkels. Op sommige plekken is de sfeer opdringerig. Bij het gemeentehuis zien we de Mosquito Control Unit. Als de avond valt klinkt in de moslimwijk de oproep tot het gebed.
Fernweh 