Semsonite
Kandy, 4 februari 2014
Drukke markten met lastige mannen die aankleven. Een blik op de handelswaar ontlokt meteen een op je roepen. We zien de meest komische kopieën van dure westerse merken: original! We kennen de taferelen: ieder land heeft zijn eigen variant. Inmiddels noodzaakt mijn hoeveelheid aangeschafte prullaria de aankoop van een nieuwe trolley. Voor twaalf euro! Ik ben blij met de aanwinst, maar weet nog niet dat bij een aankomende treinreis alleen het handvat zal overblijven en de koffer onder het gewicht zal bezwijken.
Get spicy!
Kandy, 5 februari 2014
Vingers priemen in een bord en brengen het eten rap naar de mond. In de kleinere eettentjes wordt met de hand gegeten. Meestal is er een kraan en een wasbak in de buurt, waar de handen kunnen worden gewassen. Gerechten zijn er verkrijgbaar voor omgerekend een euro. In de centraal gelegen restaurantjes ligt het prijspeil hoger en wordt met bestek getafeld. In bijna iedere straat zijn er winkeltjes met kubussen van glas, gevuld met kleurrijke specerijen. Kruiden als eerste levensbehoefte om de dagelijkse rijst op smaak te brengen. Alle gerechten worden kleurrijk overstrooid. De smaak is verrukkelijk, maar brandend scherp. Veel gangen worden geserveerd met talloze schaaltjes gekruide bijgerechten: groenten, deeg, vis, kip, salade en manok. De kleuren draaien voor de ogen. ‘What about your spicelevel?” is een veel gehoorde vraag. Het voedsel is puur, vers en gezond.
Get lucky!
Kandy, 5 februari 2014
Met rappe stemuithalen in een microfoon wordt in bijna elke straat de lotto gespeeld en speelkaarten verhandeld. Talloze in patronen gedrukte cijfers verleiden veel mensen hun lot te bestemmen. Het lot van enkele bedelaars, die ter zijde neerstrijken is minder florissant. Hun kleding is vervet en vervuild, hun blik teneergeslagen. We delen zoete broodjes uit, samen met een Singalese vrouw. De keerzijde van de opkomende welvaart: prijsstijgingen en een toenemende sociale ongelijkheid.
Ella
Ella, 7 februari 2014
Ella is een voor de toeristen gebouwde miniatuurstrip in een bergachtige omgeving, met enkele winkeltjes, restaurants en kleine hotels. We bereiken het plaatsje per trein en vinden een mooie overnachtingsplek. We verkennen het gebied. Een pittige klim wordt beloond met een ver uitzicht. De bergen lijken met groen fluweel overtrokken. Tamils plukken bladeren op de theeplantages. Net over het middaguur meander ik per mountainbike over de smalle wegen naar beneden de diepte in. Een oude Indiase vrachtauto parkeert langs de weg. De bestuurders eten rijst, ze zwaaien. Een restant belandt in de berm, waar een aantal apen al gretig wacht. Ook enkele zwerfhonden doen een hap naar de rijsttafel. Het wordt druk langs de weg. Een paar kilometer verder staat opnieuw een grote bus geparkeerd. Erlangs een grote aluminiumketel met rijst, op een groot vuur gekookt. Ook hier primaten die belangstellend toekijken. Even later tilt een man zijn sarong omhoog en doet aan de overkant in de berm zijn gevoeg.
De sterke arm
Tangalle, 7 februari 2014
De reveille van de streekpolitie op het uitgestrekte sportveld van Ella is potsierlijk. Zwaar geüniformeerd en gewapend marcheren de agenten voor- en zijwaarts, gedirigeerd door een bulderend commando, dat over het complex galmt. In de vroege ochtend vertrekken we per ’s werelds goedkoopste personenauto, een Indiase Tata Nano, naar Tangalle, een plaatsje aan de zuidkust. Onderweg kleuren verkiezingsposters het straatbeeld. Een oude lijnbus schiet over de weg en snijdt gevaarlijk voorlangs. Mannen hangen buiten de deuropening van het gevaarte. Door de snelheid lijken de bussen te kapseizen in het voorbijgaan. Er wordt gezegd dat de buseigenaren over goede politieke contacten beschikken en zich alles permitteren. De wind trekt flink aan en brengt verkoeling. Bij aankomst rollen de golven van de Indische oceaan woest over het strand, op de plek waar in 2004 de tsunami de nodige verwoestingen aanrichtte. Het contrast met de door ons betrokken ecohut met rustiek comfort kon niet groter zijn.
Tangalle
Tangalle, 9 februari 2014
Een lome landerige dag. De hele stad is afgezet met militairen, die allemaal een kalashnikov schouderen. Op iedere hoek van de straat een soldaat. Uit verveling zien we er één een meterslange varaan in het nabijgelegen troebele water voeren. De beveiliging is opgezet voor de komst van de president, die we per helikopter horen binnenvliegen. Voor de campagne blijft hij een tweetal dagen in Tangalle. Een notaris lacht, als we zijn buitenkantoor voorbij lopen. Een typemachine staat op zijn bureau. Ceylon Today bericht vandaag over het toenemend aantal echtscheidingen: van de huwelijken strandt 38%. Achter dit cijfer schuilt de vrouwenemancipatie. De betekenis van de famillie neemt door de welvaart sterk af. Vrouwen vinden een baan en zijn niet meer afhankelijk van manlief of de ouders. Het taboe van scheiden wordt doorbroken. Zoals bij ons in de jaren ’70.
.
Galle
Galle, 11 februari 2014
Er is volop leven in het stadje. Er wordt getraind in het cricketstadion. Vlakbij wordt een schooldag met militaire discipline muzikaal luister bijgezet.Chaos en drukte in het verkeer. Stoplichten zijn er nauwelijks. In Sri Lanka valt men op de drukke kruispunten terug op het arbeidsintensieve ambt van verkeersregelaar. We bezoeken een door de overheid gereguleerd winkelcentrum, waar plastic rommel uit India en China verdiepingenhoog is opgetast. In een hindoetempel laten vrouwen kokosnoten ritueel uiteenspatten. Het oude stadsdeel toont even verderop de koloniale sporen van de Hollanders: de stadsmuren en de villa’s, waarvan de bouwstijl ontleend is aan de rijkere Singalezen en de Arabieren: stadsvilla’s met een veranda en grote zuilen aan de voorkant en een grote binnenplaats. We aanschouwen de Nederlands Hervormde kerk uit 1755. Op een bordje is te lezen dat er 188 Nederlands lid waren, elk met een eigen kerkstoel, die door een slaaf bij iedere mis de kerk in werd gedragen. Tegenwoordig worden veel panden door buitenlanders opgekocht en opgeknapt. Er zijn veel juweliers en op nieuw kapitaal gerichte winkels. Op sommige plekken is de sfeer opdringerig. Bij het gemeentehuis zien we de Mosquito Control Unit. Als de avond valt klinkt in de moslimwijk de oproep tot het gebed.
Colombo
Colombo, 12 februari 2014
Het treinstation van Galle lijkt op een bijenkorf: drukte en gedoe. We stappen in een oude trein met plafondventilatoren, die ons in enkele uren naar de hoofdstad zal brengen. Een mensenmassa stuwt de trein in. Eenmaal op weg spoeden passagiers zich naar de gangpaden. Verkopers met fruit op het hoofd en gouden kettingen aan de hand zetten een keel op, terwijl ook zij een weg door de coupés forceren. Een oude blinde man voert aan de hand van zijn dochter een relaas en houdt zijn hand op. Bij ieder station stappen er nieuwe handelaren in de trein: meestal met drank of snacks van deeg. De route volgt de kustlijn. Krottenwijken schieten aan ons voorbij. Ze vallen in het niet bij het oogverblindende strand, de palmbomen en de zon, iets verder naar de einder. Een jonge vrouw geeft haar baby de borst, terwijl mensen met een staanplaats in de verdrukking raken. Bij aankomst in Colombo persen nieuwe passagiers zich de trein in, terwijl wij, die toch graag naar buiten willen, geen kans krijgen de bagage te grijpen en uit te stappen. Uiteindelijk werpt één jongen zich voor ons op en lukt het met voorzichtig geweld alsnog de trein te verlaten. Handkarren staan klaar op het perron. Oude verrotte treinen op het station vormen een contrast met de digitale aanduidingen in de aankomsthal van Colombo. Het land schakelt over vele snelheden: van schrijnende armoede tot peperdure luxe.
Tastbaar verleden
Colombo, 13 februari 2014
In een oorverdovende kakofonie van straatgeluiden proberen we een doorgang te vinden in de Keyzerstraat, midden in het beruchte Pettahkwartier. Hoog tempo, voortdurende hectiek en uitbundige kleuren. Open markten, straatlengten lang. Het is een komen en gaan van oude vrachtwagens, driewielers en mannen die bezweet een vracht op de schouder torsen en door het verkeer loodsen. Ook het Dutch Periode Museum ligt in het Pettahkwartier. Binnen zien we alledaagse objecten uit de 17e eeuw, vazen van de VOC, zilveren bestek en meubilair uit de Nederlands-koloniale periode. We bekijken grafstenen van overleden Nederlanders uit die tijd. De grafspreuken zijn door VOC-officials in steen gehakt. Het voelt heel dichtbij. De zeeroutes van de Hollanders zijn op een metershoge landkaart ingetekend. In een vitrine liggen munten die door de VOC in omloop zijn gebracht, met goedkeuring van de Nederlandse Staten Generaal, die de totstandkoming van een VOC met een monopoliepositie had gestimuleerd: dat was overzichtelijk. De werknemers van de compagnie sloegen uiteindelijk aan het muiten en maakten zich schuldig aan het illegaal verhandelen van overzeese producten, wat uiteindelijk tot de ondergang van de onderneming leidde.De lommerrijke straten van Sri Lanka zijn een erfenis van de Hollanders, die de huiseigenaren ter verfraaiing van het straatbeeld, verplichtten om bomen voor hun woning te planten. Het niet nakomen werd gestraft.
Dutch Hospital
Colombo, 13 februari 2014
Op het binnenhof van het Dutch Hospital, door de Hollanders in de 18e eeuw gesticht, zijn terrassen geplaatst, klinkt dance en heeft het bedienend personeel het druk met het uitserveren van cocktails en gerechten. Het complex is volledig gerenoveerd, mooi, tegen de achtergrond van de verlichte glazen cilinders van het WTC, die bij het vallen van de schemer torenen op de achtergrond. Weinig is nog origineel aan het oorspronkelijke hospitaal. Er zijn restaurants gevestigd en een winkelgalerij, volgens westerse prijzen in een westerse setting. Niet ver ervandaan liggen zwervers op straat.
Fernweh 